Thema_05_Natuurbeheer

Wroeten en vreten voor vruchtbare grond

Schapen, Schotse hooglanders en Konikpaarden zie je regelmatig los in het bos, op akkers of op de hei. Varkens tref je daar niet zo gauw. En dat is zonde, want varkens hebben met hun specifieke wroet- en vreetgedrag een heel eigen rol in het beheer van het landschap.

Varkens zijn perfect geschikt om buiten te houden. Een tam varken lijkt op een wild zwijn, maar zwerft veel minder en is ook beter binnen een omheining te houden en te vangen. Een varkenshoeder kan een groep varkens daardoor eenvoudig verplaatsen naar een nieuw stuk grond. Bovendien zijn varkens intelligente dieren. Als een hoeder ze roept, komen ze naar hem toe. Daardoor zijn ze gemakkelijk bij te voeren of te controleren.

De universiteit van Wageningen maakte een schema waarin te zien is waar en wanneer een varken ingezet kan worden:

(Bron: E-book WUR)

Rotatieschema-landschapsvarkens-WUR 450x450 kopie

Akkers en gras

Daar waar varkens grond omwoelen, ontstaan kale plekken. Zuurstof, voedingsstoffen en water kunnen op die plekken eenvoudig de bodem indringen. Dit zorgt voor vruchtbare grond: zaden kunnen ontkiemen en grassen krijgen de kans te groeien.

Bossen

In het bos zorgen varkens door wroeten en vreten ervoor dat paddenstoelen, mossen en korstmossen de kans krijgen te groeien. Ook bosplanten als hertshooi, mannetjesereprijs en veelbloemig veldbies, evenals beuken, eiken en essen profiteren hiervan.

Zelfs kikkers en padden zijn blij met de komst van varkens in het bos. Varkens houden ervan in kuilen te liggen die ze zelf met hun buik maken. Deze kuilen worden prachtige poelen voor padden en kikkers.

Heide

Varkens eten gras dat schapen bewust laten staan. Een varken eet graag de grote ruwe graspollen tussen de heide uit en zorgt er zo voor dat de heide ontgrast, met een mooi en vol paars heideveld als resultaat.

Landschapsvarken-Varkens-tegen-Verspilling
Paarse_heide_Varkens-tegen-Verspilling
Omploegcrew_Varkenstegenverspilling

Varkens als 'omploegcrew' in biologische tuin

In de biologische tuin van Wij Telen Groente in Haarlem wroeten varkens die door bezoekers geaaid kunnen worden. De varkentjes drentelen lekker rond op het land en dienen gelijktijdig als een soort van levende landbouwmachines: ze ploegen het land om met hun snoeten en gaan al het onkruid te lijf.

De ‘omploegcrew’ bestaat uit varkens van de Amsterdamse varkenshouder Dirk Koolen, eigenaar van De Herkomst. Deels zorgen zijn varkens voor hun eigen maaltjes, deels worden ze bijgevoed. Er wordt wat voer gekocht, maar het merendeel is afkomstig van overtollige producten van supermarkten in de regio. “Denk aan oud brood of Oreo’s. Er gaat van alles in”, aldus Koolen.

Varkens in strijd tegen de Japanse duizendknoop

In het Drentse Aalden gaan ruim twintig varkens de komende jaren de Japanse duizendknoop bestrijden. De beruchte woekerplant dreigt daar grote schade aan het plaatselijke vakantiepark én de golfbaan te veroorzaken. Het wroeten van de varkens moet dat voorkomen. “De varkens zitten continu met de neus in de grond en ze bijten daar de worteltjes door. Ze zijn goed bezig”, zegt initiatiefnemer Martin Snoeijing.

De wortels zitten twee tot drie meter diep, waardoor de varkens een aantal jaren nodig hebben om de Japanse duizendknoop definitief uit te roeien. De eerste groep varkens blijft tot het voorjaar, daarna neemt een jongere generatie het over. Het vakantiepark vindt het een geweldige oplossing. “Het is letterlijk een win-winsituatie. De varkens kunnen lekker eten en wij komen van de Japanse duizendknoop af. Bovendien is het leuk voor onze gasten dat de varkens hier rondlopen.”

(Bron: RTV Drenthe)

Japans_duizendblad_Varkens-tegen-verspilling
Husumer_akkervarken_Varkens-tegen-Verspilling

De akkervarkens van Willem en Claudia

Op hun boerderij in het Drentse Valthermond houden Willem Hempen en Claudia van der Laan hun zogenaamde ‘akkervarkens’. Deze varkens lopen het gehele jaar buiten. Hier doen ze nuttig werk. Ze eten onkruid met wortel en al op, creëren nieuwe open plekken in het bos of eten de restanten van een oogst op. Ze doen wat een varken graag doet: wroeten in de grond.

Willem en Claudia hebben de gehele levensloop van hun Akkervarkens in eigen beheer. Van geboorte tot aan de slacht. Hierdoor kunnen ze een dierwaardig bestaan en vlees van constante goede kwaliteit garanderen.

De buitengewone varkens van Stan en Josse

De ‘buitengewone’ varkens van Stan Gloudemans en Josse Haarhuis wroeten, scharrelen en luieren op akkers, in bossen en weilanden. De varkens leven op circa twintig verschillende locaties verspreid door heel Nederland. Daar onderhouden ze met hun natuurlijke gedrag het landschap. Ze worden ingezet op diverse percelen: akkers, bossen en zelfs langs een rondweg!

De dieren wroeten een deel van hun maaltijden zelf bij elkaar. Het voer dat ze daarnaast krijgen van hun verzorgers bestaat op enkele locaties uit 100% circulair voer van diervoederfabrikant Nijsen, gemaakt van reststromen uit de voedingsmiddelenindustrie. Voor het telen van dit voer is geen landbouwgrond gebruikt.

Buitegewone-Varkens_varkens_tegen_verspilling